Զբոսաշրջություն

«Համայնքային զարգացում» հասարակական կազմակերպությունն իր գործունեության ընթացքում մեծ ուշադրություն է դարձրել Վայոց ձորի մարզում զբոսաշրջության զարգացմանն ու խթանմանը։ Տարածաշրջանի հարուստ պատմությունը, մշակույթը և բնությունը մեծ ներուժ են, որոնք կարող են ոչ միայն խթանել տեղական տնտեսությունը, այլև ստեղծել կայուն զարգացման հնարավորություններ համայնքների համար։

Դեռևս 2010-ական թվականներից «Համայնքային զարգացում» ՀԿ-ում գործել է զբոսաշրջության զարգացման բաժին, որն իր մասնագիտական թիմով իրականացրել է մի շարք ծրագրեր։ Այդ թվում՝ «Մետաքսի ճանապարհի» սևծովյան ծրագիրը, «Այցելեք Վայոց Ձոր» բլոգի ստեղծումը, ինչպես նաև մարզի արտադրանքների և բրենդների (ինչպես մեղրը, Ջերմուկի հանքային ջուրը, Արենիի գինին, պանրի և դեղաբույսերի) վերաբերյալ տեղեկատվական նյութերի և գրքույկների պատրաստումը։

Զբոսաշրջության զարգացման բաժինը նաև կազմակերպել է զբոսաշրջային ծառայություններ մատուցողների, արհեստների ու արվեստի կենտրոնների, մշակութային ժառանգության վերաբերյալ համապարփակ տեղեկատվական բազայի ստեղծումը։

Եվրասիա տուրիստական գործակալության հիմնադրում

Հիմնվելով տարիների փորձի վրա՝ 2016 թվականի օգոստոսին «Համայնքային զարգացում» ՀԿ-ի նախաձեռնությամբ հիմնադրվեց «Եվրասիա տուրիստական գործակալությունը» (ETA)՝ որպես սոցիալական ձեռնարկատիրություն։ Գործակալության առաքելությունն էր աջակցել մարզի զբոսաշրջային նախաձեռնություններին, զարգացնել զբոսաշրջային ծառայությունները և ապահովել տնտեսական հնարավորություններ տեղական բնակչության համար։
Գործակալությունը կազմակերպում էր՝

  • մշակութային և ճանաչողական էքսկուրսիաներ Հայաստանի, Վրաստանի և Սևծովյան տարածաշրջանի ուղղություններով,
  • հյուրանոցային և կեցության ծառայությունների ամրագրում,
  • որակյալ զբոսավարների ներգրավմամբ շրջայցերի կազմակերպում։

Զբոսաշրջիկների տեղեկատվության հասանելիությունն ապահովելու նպատակով ստեղծվել է http://visitvayotsdzor.weebly.com/ բլոգը, որը ծառայել է որպես մարզի մշակութային, պատմական և բնապահպանական վայրերի, ինչպես նաև կացության, սննդի, ուղեկցման և այլ սպասարկման ոլորտների մասին համապարփակ տեղեկատու։ Բլոգում պարբերաբար տեղադրվել է նաև մարզում անցկացվող փառատոնների և միջոցառումների մասին տեղեկատվություն։

Կազմակերպության կողմից մշակվել է զբոսաշրջության ուղեցույց, որը նպատակ ուներ ներկայացնել մարզի առավել տեսարժան վայրերը, ինչպես նաև տրամադրել գործնական տեղեկատվություն մարզում շրջայց իրականացնելու համար։ Ուղեցույցում ընդգրկվել էին՝

  • Վայոց ձորի պատմամշակութային և բնապահպանական գոհարները,
  • Տեղի զբոսավարների կողմից կազմված շրջագայությունների առաջարկներ,
  • Հյուրանոցների, սրճարանների, ռեստորանների և հյուրատների ցանկեր։

Ուղեցույցը նախատեսված էր թե՛ տեղացի, թե՛ արտասահմանից ժամանած զբոսաշրջիկների համար։

Տեղական կարողությունների զարգացման ուղղությամբ կարևոր քայլ էր «Տեղական զբոսավարների վերապատրաստում» ծրագիրը, որը իրականացվեց 2013 թվականին, ԱՄՆ ՄԶԳ (USAID/EDMC) ծրագրի ֆինանսավորմամբ։ Դասընթացներին մասնակցեց 15 երիտասարդ Վայոց ձորից, ովքեր 5 ամսվա ընթացքում մասնակցեցին դասընթացների և գործնական շրջայցերի՝ մարզի պատմության, մշակույթի և բնության վերաբերյալ գիտելիքներ և հմտություններ ձեռք բերելու համար։

Ծրագրի նպատակը տեղացի զբոսավարների մասնագիտական մակարդակի բարձրացումն էր, ինչը նպաստեց մարզ այցելուներին որակյալ ծառայություններ մատուցելուն։ Վերապատրաստված տեղացի զբոսավարները օգնում էին զբոսաշրջիկներին բացահայտել նաև քիչ հայտնի, բայց գրավիչ վայրեր, ինչը մեծապես խթանեց զբոսաշրջության զարգացումը մարզում։

տեղական պոտենցիալը վերածել զարգացման գործոնի

«Համայնքային զարգացում» ՀԿ-ի կողմից զբոսաշրջության ոլորտում կատարված այս աշխատանքները հստակ օրինակ են այն մասին, թե ինչպես կարելի է տեղական պոտենցիալը վերածել զարգացման գործոնի՝ համատեղելով համայնքային մասնակցությունը, սոցիալական ձեռնարկատիրության մոդելները և միջազգային փորձը։
Այս նախաձեռնությունները շարունակաբար նպաստել են Վայոց ձորի ճանաչելիությանը, համայնքների ակտիվացմանը և երկարաժամկետ սոցիալ-տնտեսական զարգացմանը։